Tự luận — Yếu tố nguy cơ của tăng sinh nội mạc tử cung

Ý cốt lõi mở bài: mọi yếu tố nguy cơ đều quy về cường estrogen kéo dài không có progesteron đối kháng, khiến nội mạc tăng sinh liên tục mà không chuyển sang pha chế tiết và bong tróc.

1 · Cường estrogen nội sinh

• Béo phì — mô mỡ thơm hóa androgen thành estrone, đồng thời giảm SHBG làm tăng estrogen tự do.
• Hội chứng buồng trứng đa nang, chu kỳ không phóng noãn — không có hoàng thể nên không có progesteron đối kháng.
• Giai đoạn quanh mãn kinh — nhiều chu kỳ không phóng noãn kéo dài.
• U buồng trứng tiết estrogen — u tế bào hạt, u vỏ bào.
• Đề kháng insulin, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp; bệnh gan mạn làm giảm bất hoạt estrogen.

2 · Yếu tố sinh sản

• Chưa từng sinh con, vô sinh.
• Có kinh sớm (< 12 tuổi), mãn kinh muộn (> 55 tuổi) — kéo dài tổng thời gian phơi nhiễm estrogen.

3 · Cường estrogen ngoại sinh

• Liệu pháp estrogen thay thế đơn thuần không kèm progestin ở phụ nữ còn tử cung.
• Tamoxifen — đối vận estrogen ở vú nhưng đồng vận tại nội mạc.
• Dùng kéo dài thảo dược, thực phẩm chức năng có hoạt tính estrogen.

4 · Di truyền và tuổi

• Hội chứng Lynch (HNPCC) — nguy cơ ung thư nội mạc trọn đời 40–60%; hội chứng Cowden.
• Tiền căn gia đình ung thư nội mạc, đại – trực tràng, buồng trứng; tuổi > 45.

5 · Yếu tố bảo vệ (nêu để trọn ý)

• Viên tránh thai phối hợp, dụng cụ tử cung phóng thích levonorgestrel.
• Đa sản, cho con bú, vận động thể lực, giảm cân ở người béo phì.

Cách viết đạt điểm: mở bài bằng cơ chế sinh bệnh (cường estrogen không đối kháng) → trình bày yếu tố nguy cơ theo nhóm → kết bài bằng ứng dụng lâm sàng: người có yếu tố nguy cơ kèm xuất huyết tử cung bất thường phải được sinh thiết nội mạc.

Tự luận — Tai biến, biến chứng của phá thai nội khoa: phòng ngừa và xử trí

Mở bài nên nêu: phá thai nội khoa dùng mifepristone 200 mg phối hợp misoprostol, tỷ lệ thành công 92–98%; biến chứng nặng hiếm nhưng phải được tiên lượng, phòng ngừa và xử trí kịp thời tại tuyến có khả năng hút thai và hồi sức.

A · Tác dụng phụ thường gặp (không phải biến chứng)

• Đau bụng do co bóp tử cung — tư vấn trước, dùng giảm đau (paracetamol, ibuprofen); đau tăng dần rồi giảm sau khi tống thai là diễn tiến bình thường.
• Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt, rét run do misoprostol — thoáng qua trong vài giờ, chỉ điều trị triệu chứng; phân biệt với sốt do nhiễm trùng (sốt kéo dài trên 24 giờ, dịch hôi, đau khi khám).
• Ra huyết âm đạo nhiều hơn hành kinh, kéo dài trung bình 7–14 ngày — bình thường nếu huyết động ổn định.

B · Tai biến – biến chứng và hướng xử trí

C · Ba nguyên tắc phòng ngừa xuyên suốt

• Chọn đúng người, đúng tuổi thai, đúng tuyến — tuyến huyện đến 49 ngày vô kinh, tuyến tỉnh/trung ương đến 63 ngày; loại trừ chống chỉ định.
• Siêu âm xác định thai trong tử cung và tuổi thai trước khi dùng thuốc.
• Tư vấn dấu hiệu nguy hiểm cần quay lại ngay (ra huyết nhiều, sốt, đau bụng tăng, dịch hôi) và hẹn tái khám sau 2 tuần; cơ sở phải có khả năng hút thai và hồi sức hoặc đường chuyển tuyến rõ ràng.